12 Eylül Darbesi

Darbenin gerekçeleri

• Siyasi iktidarsızlık

12 Eylül 1980 askeri darbesinin gerekçeleri arasında ülkede yaygınlaşan siyasi cinayetler, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin birçok tur ardından Cumhurbaşkanı’nı seçememesi ve 6 Eylül günü Konya’da Necmettin Erbakan önderliğinde yapılan ve darbe liderlerinin şerîat amaçlı bir kalkışma girişimi olarak nitelediği Kudüs Mitingi gösterildi.

• Ekonomik iktidarsızlık

12 Eylül öncesi dönemin son Başbakanı Süleyman Demirel’in “70 sente muhtacız” sözü ile özetlenen dış ticaret açığındaki artış ve döviz darboğazı ve işsizlik, kıtlık ve işyeri anlaşmazlıkları ile yoğunlaştı.

• Siyasal ve toplumsal şiddet olayları

Sağ – sol gerginliği bireysel ve kitlesel siyasi cinayetleri besledi.Emniyet Teşkilatı bile mensupları arasında kurulmuş olan Pol-Bir ve Pol-Der dernekleri diye ikiye bölünmüştü. Sağ ve sol siyasi hareketin önde gelen temsilcileri ve tanınmış birçok kişi sağ ve sol gruplara mensup militanlar tarafından öldürüldü. Darbe öncesinde siyasi cinayetlerin sayısı her gün 30′a yaklaşıyordu.

• Dış siyaset etkenleri

NATO güney kanadının en önemli üyelerinden olan Türkiye’nin siyasi ve ekonomik iktidarsızlığı özellikle ABD tarafından gözleniyordu. 1979 yılında meydana gelen İran İslam Devrimi, ardından aynı yıl içinde Sovyetler Birliği’nin Afganistan’ı işgal etmesi üzerine Türkiye’nin ABD politikaları için istikrarlı hale gelmesi önem kazandı.^[2]

Darbe Öncesi Suikastları

11 Temmuz 1978′de Bedrettin Cömert Ankara’da,1 Şubat 1979′da Abdi İpekçi İstanbul Teşvikiye’de, 10 Eylül’de Türkiye İşçi Partisi Adana eski il başkanı Ceyhun Can yazıhanesinde, Çukurova Üniversitesi Rektör Vekili Fikret Ünsal evinin önünde, 19 Eylül’de Malatya Ülkü Ocakları eski başkanı Mürsel Karataş İstanbul Sultanahmet’te, 28 Eylül’de Adana Emniyet Müdürü Cevat Yurdakul , 19 Kasım’da eski Adalet Partisi İstanbul milletvekili İlhan Egemen Darendelioğlu İstanbul Beyazıt’ta, 20 Kasım’da İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekan Yardımcısı Ümit Doğançay İstanbul Etiler Profesörler Sitesi’nde, 3 Aralık 1979′da, Fedai Dergisi sahibi yazar Kemal Fedai Coşkuner İzmir Agora semtinde, 7 Aralık’ta İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi öğretim üyelerinden Cavit Orhan Tütengil İstanbul Levent’te, 11 Nisan 1980′de TRT İstanbul Radyosu prodüktörlerinden Ümit Kaftancıoğlu, 27 Mayıs’ta Milliyetçi Hareket Partisi Genel Başkan Yardımcısı Gün Sazak Ankara’da, 24 Haziran’da Milliyetçi Hareket Partisi Gaziosmanpaşa İlçe Başkanı Ali Rıza Altınok evinde eşi ve kızıyla birlikte, 15 Temmuz’da Cumhuriyet Halk Partisi İstanbul milletvekili Abdurrahman Köksaloğlu Şişli’deki işyerinde, 19 Temmuz’da Eski Başbakan Nihat Erim İstanbul’da Dragos Deniz Kulübü’nden çıkarken, 22 Temmuz’da Maden-İş Sandikası genel Başkanı Kemal Türkler İstanbul Merter semtinde silahlı saldırı sonucu öldürülmüştür.

Nedenleri
Genelde kansızlık, bedendeki başka bir bozukluğun görünürdeki belirtisidir ve bu özelliğinden ötürü, sayılamayacak kadar çok nedene bağlı olarak ortaya çıkabilir. Bunlardan en sık rastlanılanı demir eksikliğidir. Demir, oksijeni bağlayan hemoglobin maddesinin temel yapıtaşı niteliğindedir. Demir düzeyi azaldığında, bedende alyuvar sayısı da azalacak ve oksijen yetersizliği baş gösterecektir.
Demir eksikliği çoğunlukla dengesiz beslenmeyle, yani demir içeren besinlerden yeterli miktarlarda yenmemesiyle ortaya çıkar. Ciddi kanamalar da demir eksikliğine yol açabilir. Özellikle kadınlarda, adet kanaması nedeniyle her ay belli miktarda kan yitirmelerinden ötürü böyle bir sorun gelişebilir. Kanaması aşırı miktarda olan kadınlarda, kısa zamanda, bedenin demir depoları tükenir. Gebelikte de, anne rahminde gelişen dölüt annenin demirini alarak demir eksikliğine yol açabilir.
Demir eksikliği yapan öteki etkenler ise, az ama sürekli kanayan mide ve onikiparmak bağırsağı ülserleri ile kancalı kurtlar, şeritler gibi asalakların yol açtığı kan yitimleridir.
Kansızlığa yol açan bir başka neden B12 vitamini eksikliğidir. Var olduğu sanılan (henüz ayrılıp çözümlenememiştir) ve ”entrensek faktör” denilen maddenin, midenin içini kaplayan tabakada yapılamaması durumunda, B12 vitaminini sindirim sisteminden soğurulamadığı için yetmezlik ortaya çıkmaktadır. B12 vitamini alyuvar yapımında yer alan temel maddelerden biri olduğu için , eksikliği durumunda alyuvar sayısı azalır ve sonuçta kansızlık ortaya çıkar.
Romatoit artrit gibi kronik hastalıklarda ve bazı böbrek hastalıklarında da kansızlık olabilir. Bunun nedeni henüz tam olarak anlaşılamamıştır, ancak bedenin demiri kullanabilme yeteneğinin böyle durumlarda azaldığı bilinmektedir. Demir, kemik iliğine geçeceği yerde dokularda tutulmakta ve kemik iliğindeki demir eksikliği yüzünden alyuvar yapımı azalmaktadır.
Kansızlık türlerinin belki de en ciddisi, aplastik anemi’dir. Bu durum, kemik iliğinde alyuvar yapımının bütünüyle durmasıyla ortaya çıkar (kemik iliğinde kanın öteki öğeleri, yani akyuvarlar ve trombositler de yapılamamaktadır). Aplastik aneminin nedeni de  tam olarak ortaya çıkarılamamıştır, ama bazı ilaçlarda bulunan maddelerin ya da kanserin etkili olduğu sanılmaktadır. Bu tür kansızlık yalnız dokuların oksijenden yoksun kalmalarına yol  açmaz, akyuvarlarda yapılamadığı için bedenin hastalıklara karşı savunmasını olanaksız hale getirir.
Alyuvarların büyük bir hızla yıkımıyla ortaya çıkan, yıkıma bağlı kansızlık (hemolitik anemi) çeşitleri de vardır. Bu tür kansızlık yanlış kan verildiğinde Rh negatif bir annenin Rh pozitif bir çocuğa gebe kalması durumunda ve daha birçok nedenden ötürü ortaya çıkabilir. Bazı, hemolitik anemi tipleri ise bir ailenin bir çok bireyinde birden görülebilmektedir.
Genetik ve kalıtsal özellikli başka kansızlık türleri de vardır. Sözgelimi, daha çok zencilerde görülen ve alyuvarlardaki bozukluğa bağlı olarak yeterli oksijen taşıyamamayla sonuçlanan orak hücreli anemi bunlardan biridir. Bu hastalığın şiddetli örneklerinde kan aktarımı gerekebilmektedir. Talassemi ise Akdeniz topluluklarında sık görülür. Orak hücreli kansızlık hastalığına benzer, ancak bu hastalıkta yapılan hemoglobin anormaldir.

Belirtiler
Çok çeşitli olan belirtiler genellikle kansızlığın ortaya çıkma süresine  ve esas nedene bağlıdır.
Başlıcaları durgunluk, yorgunluk, solukluk ve soluğun kolay kesilmesidir. Kansızlığın derecesine ve ciddiyetine göre çarpıntı da olabilir. Ciddi kansızlık durumunda, sözgelimi hızla ve çok miktarda kan kaybında bayılma, sersemlik duygusu ve soğuk terleme ortaya çıkar. B12 vitamini esiliğine bağlı kansızlıkta ise ayrıca ellerde ve ayaklarda  karıncalanma ve uyuşma duygusu, burun kanaması; ileri derece ciddi olgularda ise kalp yetmezliği görülebilir.
Çocuklarda demir eksikliği varsa, huzursuz oldukları ve bazen soluklarını tuttukları izlenir. Ciddi demir eksikliğinde ise bilinen belirtilerden başka sarılık, susuzluk ve beyne giden oksijen miktarının azalması yüzünden bazı sinir sistemi belirtileri görülebilir.
Kan hücreleri yapımının durduğu kansızlıklar (aplastik anemi) zehirli maddenin alınmasını izleyen günlerde yavaş yavaş ilerler ve hastalık anca haftalar, hatta aylar sonra ortaya çıkar. Kansızlığın öteki bulgu ve belirtileriyle birlikte akyuvarların yetersizliğine bağlı olarak direnç düştüğü için sık sık hastalanma da gözlenir.

Korunma
Kan yapım sistemindeki bozukluktan kaynaklanan kansızlıklardan korunma  söz konusu olamaz. Ancak demir eksikliğine bağlı kansızlıkta birtakım koruyucu önlemler alınabilir. Dengeli beslenmeyle süt, et (özellikle karaciğer) , taze sebze ve meyve yiyerek kan yapımı için gerekli bütün vitaminler alınabildiği gibi, bu yiyecekler zengin demir kaynakları olduğundan sağlığın korunması ve kansızlığın önlenmesi sağlanır.
Çağdaş bir tutku haline gelen vitamin ve mineral hapları, eğer doktorunuz önermemişse ya da dengeli bir beslenme programı izlemede güçlük çekmiyorsanız hiçbir yarar sağlamaz. Ancak gebelerde bedenin demir gereksinimi arttığı için, ek olarak demir içeren ilaçlar almaları gerebilmektedir.

Tehlikeli Durumlar
Kansızlıkta önemli olan, asıl nedenin ortaya çıkarılmasıdır. Birçok kansızlık türünde acil sorunlar ortaya çıkmaz, ama hasta tedavi edilmezse durumu gittikçe kötüleşebilir.
Ani kan yitimlerinde ise, durum farklıdır. Kanama hemen kontrol altına alınmazsa tansiyon düşer ve daha ileri vakalarda oksijen taşınması büyük ölçüde azalacağı için kişinin yaşamı bile tehlikeye girer.
Kronik kansızlık, özellikle yaşlılarda, başka hastalıkların daha da kötüye gitmesine yol açabilir.
Gebelikte kansızlık, dölütü de etkileyeceği için tehlikeli bir durum olarak değerlendirilmelidir.

Tedavi
Tedavi, kansızlığın türüne göre değişir. Ancak her tedavinin amacı, kansızlığın ortaya çıkmasına yol açan asıl nedenin ortadan kaldırılmasıdır.
Basit demir eksikliğine bağlı kansızlıkta bir süre (çoğu zaman birkaç ay) demir içeren haplar ya da iğneler kullanılması yeterli olur.
B12 vitamini eksikliğine bağlı olan kansızlık hastalığında eksikliği ortadan kaldırmak için düzenli bir tedavi uygulanır ve genellikle ayda bir kez B12 vitamini verilir. Bu kansızlık hastalığında asıl sorun midedeki entrensek faktörün yapılmaması olduğu için, hastalığın tam anlamıyla iyileşememesi olanaksızdır ve tedavinin yaşam boyu sürdürülmesi gerekir.
Kronik bir hastalıkta, kansızlığa yol açan hastalığın tedavisiyle kansızlıkta ortadan kalkmaktadır.
Kan hücreleri yapımının durduğu kansızlıkta (aplastik anemi) tedavi uzun sürelidir. Hasta özel bir odada bakıma alınarak hasralık kapmamasına çalışılır. Ayrıca antibiyotik verilir; dolaşımında yeterli miktarda alyuvar olması için düzenli olarak kan aktarımı yapılır. Bazı ilaçlarla kemik iliğinin çalışmaya başlaması amaçlanır. Kimi zamanda kemik iliği aktarımı yoluna gidilerek hastalığın tedavisi sağlanır.
Yıkıma bağlı kansızlıklarda (hemolitik anemi) hastanın hastanede bakıma alınması gerekebilir, ama genellikle ilaç tedavisiyle iyi sonuçlar alınmaktadır.

gida-zehirlenmesi

Sık sık rastlanan Gıda zehirlenmesinin ptomain denilen maddelerden ileri geldiği, bu terimi 1870 yılında ilk kez kullanan italyan toksikoloğu spelmi’den beri söylenegelmiştir. Ptomain proteinin bakteriyel ayrışmasından ileri gelen zehirli bir ürün olarak kabul edilerek gıda zehirlenmesi kokuşma ile birleştirilmek istenmiştir. Şimdi ise ptomain zehirlenmesi anlamının yanlış olduğu ileri sürülmektedir. Gerçekten, limburger peynirinde birçok kokuşma bakterileri bulunup proteinler çok ileri giden kokuşm Aya maruz kalmışlardır. Buna rağmen bu peyniri yiyenler hiç bir şey olmazlar. Bundan başka ptomain zehirlenmesini yapan olarak kabul edilen birçok organizmalar bağırsaklarımızda bulunmaktadır.

Bu organizmalar gıdalarda meydana getirdikleri protein parçalanma ürünlerini belki de aynen bağırsaklarımızda yapmaktadırlar. Onun için ptomain zehirlenmesi bir gerçek olsaydı sık sık hastalanmamız gerekirdi. Yine de gıda zehirlenmesinin ptomainlerden ileri geldiği özerinde ısrar edenler vardır. Nedenleri çok iyi bilinen gıda zehirlenmesi şekillerini şu dört sınıfa ayırabiliriz

kimyasal zehirlerden ileri gelenzehirlenme,
Zehirli bitki veya hayvanlardan ileri gelen zehirlenme,
bakteriler tarafından yapılan toksinlerden ileri gelen zehirlenme,
Protozoa, bağırsak kurtları ve nematodların sebep oldukları hastalıklar.

Kimyasal Maddelerle Zehirlenme
metallerin çoğu bir dereceye kadar çözünür olduklarından, metalik kaplarla temasta olan gıdalar bu metallerle bulaşırlar. Bununla birlikte, mutfak levazımatında kullanılan metallerin çoğu demir, çelik, Alüminyum ve k alay zehirli değillerdir.

Bakır elementi beslenme bakımından gerekli ise de bakırın bazı tuzları zehirlidir. Onun için bakır kaplarda yemek pişirilmesi veya saklanması Doğru görülmemektedir.

Düşük kaliteli emaye kaplar bazen zehirli metallerden antimon ihtiva ederler. Çinko ve civa da zehirlidir.

Zehirli Bitki ve Hayvanlar
insanlar için zehirli bazı bitki ve hayvanlar vardır. Nadir olmakla birlikte bazı yerlerde, senenin bazı mevsimlerinde çıkarılan midyelerden zehirlenmeler görülmüştür. Bazı mantarların da zehirli olduğu herkesçe bilinen bir gerçektir. Ergotizm denilen zehirlenme buğday veya pirinç üzerinde gelişen bazı mantarlardan ileri gelir. Favizm denilen hastalık da bazı bakla cinslerin in yenmesinden veya ana bitkinin çiçek tozlarının (pollen) inhalasyonundan ileri gelir. yılan kökü zehirlenmesi de bu bitkinin fazla bulunduğu yerlerde görülen ineklerin sütlerinin içilmelinden ileri gelmekledir. Bazı bitkiler de zehirlenme yapacak derecede oksal asid meydana getirirler. Yeşillik olarak kullanılan ravent yapraklarından olan zehirlenmenin bu maddeden ileri geldiği anlaşılmıştır.

Bakteriler
Birçok gıda zehirlenmeleri gıda içerisinde bakterilerin salgıladıkları toksinlerden ileri gelir, örneğin, etten zehirlenmelerin nedeni hemen tamamıyla bakterilerdir insanlarda gıda zehirlenmesini yapan bakteriler dört cinstir

Clostridium botulinum,
Genellikle Staphylococcus denilen Micrococcus,
Salmonella, ve
Streptococcus.

Botulizm
içinde Closlridium botulinum’un geliştiği ve bunun toksini bulunan gıdalar botulizm yaparlar. Bu organizma spor teşkil eden, anaerob bir toprak saprofitidir, sebzelere buradan geçer. Onun için hayvan bağırsak ve dışkılarında da bulunur, insanlara çokluk sosis, balık ve uygun şekilde hazırlanmamış konserve lerden geçer. Bu konserveler özellikle evlerde yapılan sebze konserveleri dir. Memleketimizde botulizm pek o kadar görülmemektedir. Toksin bulunmadıkça organizma enfeksiyon yapmaz ve zehirlenme işaretleri görülmez. Organizmanın gıdada gelişmesi sağlanırsa, kuvvetli toksinler meydana getirilebilir ve onun için bu gıda tüketilirse botulizm meydana gelir. Organizma tamamıyla anaerob olduğundan, oksijeni büsbütün çıkarılmamış gıdada gelişemez. Nitratlar da (etlerde) gelişmesini zorlaştırırlar. Toksinleri pek da Yanıklı değillerdir, başka bakterilerin bazı enzimleri tarafından parçalandığı gibi ısı ile de tahrip olur.

Ctostridium botulinum kuvvetli sakkarolitik etkiye malik olduğu halde, genellikle kokuşturucu veya proteolitik anaerop organizma olarak sınıflandırılır.. enerji kaynağı olarak şeker kullanımdan, son urun genellikle bütir asiddir. Onun için botulizme sebep olan gid.br çokluk bütir asid koku su verirler. Bununla birlikte bütir asid her v akit meydana gelmez, ve organizma pek aktif proleolitik cinsten olmadığından, bu grubun geliştiği gıdada kokuşma da olmayabilir. Onun için botulizm yapan gıdalar çok kez tat ve Koku bakımından normaldirler. Bununla birilikte Clostridium botulinam tek bir tür değildir, organizmanın bir çok değişik cinsleri vardır. Sporlar, ısıya, özellikle kuru ortamda çok dayanıklıdırlar. Isıya en çok dayanıklılık 120°C da 4 dakika, 110 °C de 32 dakika, 100°C’de 330 dakika olarak verilmektedir Bunlar herhalde ortamınniteliğine göre değişir. Fakat Clos. bot. Toksinleri ısıya duyarlıdırlar. 80°C’ de bir iki dakika ısıtmakla zararsızhale gelirler. Onun için gıdalar uygun şekilde ısı işlemine tabi tutulursa bu şekilde bir gıda zehirlenmesi tehlikesi kalmaz.

Clos. bot. Toksinlerinin sindiriminde birçok betiler görülebilir. Merkezi sinir sistemindeki belirtilerinden önce bulantı ve ağır mide karışıklıkları ve kusma olabilir. Bulantı genellikle zehirli gıdanın yenmesinden 24 saat içinde görülür. Keza diarre erkenden görülebilir, hastalığın sonunda da çokluk kabız olabilir. Botulizmin tipik belirtisi merkezi sinir sistemindeki paralizidir. Çift görme, yutmada zorluk, Solunum, eksikliği genellikle görülen belirtilerdir, ölüm genellikle bu solunum eksilmesinden olur. Çoğu tehlikeli vakalarda hasta ölüme kadar akli idaresine iyi sahiptir. Çokluk ölüm 3-4 günde vuku bulur, tehlikesiz vakalarda iyileşme yavaş cereyan eder.

Botulizm için bilinen yegane tedavi vasıtası, antitoksindir. En büyük zorluk belirti görülünceye kadar zehirlenmemenin bilinmemesindedir. Belirti görülünceye kadar, antitoksin kullanılmasında beklenilen Sonuç gecikilmiş olunabilir. Gıdada toksin aramak için gıdanın santrifujle alınan suyu farelere şırınga edilir. Toksin fare, kobay ve güvercin için öldürücüdür.

Stafilokoksik gıda zehirlenmesi
Botulizm gibi stafilokoksik gıda zehirlenmesi de tüketimden önce gıdada meydana gelmiş toksinlerden ileri gelir. Bu belki bütün gıda zehirlenmesi tiplerinin en alışılmış şeklidir.

V akaların çoğu pek ciddî değildir ve hiçbir zaman doktor müdahalesi gerektirmez. Bu şekilde gıda zehirlenmesine maruz kalma hemen hiçbir yetişkin kimse yoktur. Hastalık botulizmden çok daha tehlikelidir, belirtiler kısa sürer ve iyileşme çokluk çabuk ve kesindir. Ölüm pek nadir görülür. Olguların çoğu belki yanlışlıkla ptomain zehirlenmesi olarak gösterilmiştir.

Bu çeşit gıda zehirlenmesinin nedeni olan organizma çok dağılmış haldedir. Birçok kimselerin cilt, burun ve boyunlarında bulunur. Sivilce, kabarcık ve çıbanı yapan başlıca bu organizmadır. Bütün stafilokoklar zehirlenme nedeni enterotoksin yapmazlar. Ve toksin yapan cinsi ile yapmayan cinsi arasında memnun edici gerçek bir ayırt etme denemesi yoktur.

Stalilokoklu gıda zehirlenmesi belirtileri, bulaşmış gıdanın yenmesinden 2-6 saat içinde görülür. Bu zaman, alınan gıda, miktarına ve toksin miktarına bağlıdır. Genellikle görülen belirtiler bulantı, kusma, karında kramp ve diarredir. Ciddî olgularda dışkıda ve kusmada kan görülebilir. Orta derecedeki olgularda bulantı ve kusma olabilir fakat ishal olmaz, ölüm ihtimali pek azdır. Çoğu olgular birkaç gün içerisinde iyileşir. Toksinin etkili insandan insana değişmektedir. Buna özgü, ö nemli bir tedavi ilacı yoktur.

Stafilokoksik gıda zehirlenmesinin kontrolü herkesin sağlığı ile ilgili kimseler için en önemli problemlerdendir. Organizmalar doğada o kadar geniş dağılmış durumda bulunurlar ki, gıdaları bunlarla bulaşmaktan korumak imkansızdır. Birçok gıdalar bunların gelişmesinde en uygun ortam teşkil ederler. Stafilokoklardan korunmanın en iyi çaresi soğutmadır. Gıdalar ağır şekilde bulaşmış olsalar bile 4-6°C da tutulursa enterotoksinlerin gelişmediği görülmektedir. Bundan soğutmanın ne kadar önemli olduğu anlaşılır ve halkın bu bakımdan aydınlatılması gerekir.

Salmodella gıda zehirlenmesi
Salmonella toksin yapmaz, doğrudan doğruya bağırsak enfeksiyonu şeklinde etki eder. Salmonella grubu birbirine çok yakın birçok organizmaları içine alır. Pastörizasyon sıcaklığında kolayca tahrip edilirler. Salmonella ile zehirlenmede belirti, bulaşmış gıdanın tüketiminden bir iki saat içinde görülebildiği gibi bir iki gün sonra da meydana gelebilir. Stafilokoksik zehirlenmeden daha uzun sürer ölüm oranı Yüzde l den daha azdır.

Bu cins zehirlenmeden korunmak için en önemli iş kesilen hayvanların sıkı muayene edilmesidir. Birçok olguların, kesildiklerinde enfeksiyona olmuş hayvanlardan ileri geldiği saptanmıştır.

insanlarda bağırsak iltihabı (enteritis) yapan Salmonella çok kez kemiricilerin dışkılarında bulunmuştur. Onun için etlerin saklandıkları yerlerin farelere karşı korunmalı olmasına dikkat edilmelidir. bıçak ların iyi sterilize edilmesi, mezbah aya gelen suyun temiz olması, etleri mezbahadan tüketiciye kadar soğutulmuş olarak göndermek, gıdaları sineklerde korumak,bulaşmaları önlemek için alınacak tedbirlerdendir.

Diğer organizmalarla zehirlenme
Bu gördüğümüz gıda zehirlenmesi yapan organizmalardan başka gruplardan da şüphelenilmektedir. Streptokoksik zehirlenme olgusu pek az saptanmıştır. Bu organizmalar stafilokoklardan daha az ısıya dayanıklıdırlar. Zehirlenme belirtisi stafilokoksik belirtilere benzer, fakat daha hafiftir.

Protozoa, bağırsak kurtları, ve nematodlar ile zehirlenme
Gıdalarla alınan protozoa ve Parazitler tarafından meydana getirilen hastalıkları burada ayrıntılı olarak tartışmayacağız. Yalnız şu kadarını söyleyelim ki, amibi! dizanteriyi yapan Endamoeba histolytlca ve ishal yapan Trihomonas kominis protozoalardır. süt ve pişmemiş gıdalarda yaşayan diğer protozoalar Giardia lamblia ve Chilomastlx menilidir.

Trichinosis bir nematod (iplik solucan) un neden olduğu hastalıktır. Trichinella spiralis bulunan domuz etinin uygun şekilde pişirilmeden yenilmesinden meydana gelir. Bağırsakta büyük solucanlar yetişir. Bunlar geliştikçe çok sayıda embriyonlar meydana getirirler ki, bunlar bağırsak cidarını geçerek vücudun her yanına dağılabilirler ve nihayet kaslarda yerleşirler.

Hastalığın başlangıcında iştah kesilmesi, bulantı, kusma, karında ağrı ve ishal görülür. Daha sonra kas ağrıları duyulur. Hastalık haftalarca sürebilir ve ateş 38-39°C ye çıkabilir. Fakat parazitler sıcaklığa dayanamadıklarından iyi pişmiş domuz eti trichinosis bakımından tamamıyla sağlıklıdır. hastalıkların çoğu iyi pişmemiş domuz sosisi yemekten olmaktadır.

Trichinella spirali ile enfekte olmuş domuz eti keza soğutma ile hastalıksız kılınabilir. Kritik sıcaklık yaklaşık olarak – 12°C dır. Onun için domuz eti veya ürünleri bu Sıcaklığın altında tutulursa trişinler zamanla ölürler. -150C da 20 gün tutulan ette trişin korkusu kalmaz. -35°C da ise 24 saatten daha az bir zamanda parazitler h arap olurlar. Sosislerin uygun şekilde tuzlanıp kurutulmasıyla de domuz sosisleri hastalıksız tutulabilirler. Taenia sajinata sığır şeridi, taenia soliıım domuz şeridi bağırsak kurtlarıdırlar. Trematodlar yassı şeritlerdir, bunların hepsi hastalık yaparlar.

Zehirlenmeler
Konserve Zehirlenmeleri (botilizm)
Sebze ve balık konservelerinde daha sık.
Evde hazırlanan konservelerde daha sık.
Bozulmuş gıda alımından sonra, 4 saat ile 8 gün arasında belirtiler ortaya çıkar.
Yukarıdaki belirtilere ek olarak, görme bozukluğu, göz kapakları hareketlerinde zorlu ve konuşma zorluğu ortaya çıkar.
Genellikle ateş yoktur.
Birden fazla insanın aynı belirtilerle hastalanmış olması tanı koydurur.

ilk müdahale
Hast ayı kusturmaktır. Tedavi hastanede yapılır.

mantar Zehirlenmeleri
l ile 24 saat arasında belirtiler başlar.
Gözde yaşarma, tükürük salgısının artması, terleme ve kusma, göz bebeklerinin ki kramplar ve ishal, ileri hastalarda koma ve ölüm görülür.
Tedavi hastanede yapılır.

Korunma
Bilinen mantarlar dahi, değişik büyüme dönemlerinde zehirlenme yapar. Kültür mantarı yenilmelidir.

Balık Zehirlenmeleri
Hemen tamamı kas ve organlarında toksin içeren balıkların yenmesiyle oluşur.
Batı Hint adaları, pasifi k kıyıları, Florida sahillerinde 400 aşkın balığın eti bu zehirleri
zehir balığın tadını değiştirmez ve pişirme ile ortadan kalkmaz.
Belirtiler, bulantı kusma, karında ağrı ve ishaldir. Bir gün kadar sürer.
Daha önemlisi uzun süren baş ağrıları ve psikolojik bozukluklar olabilir.

Kabuklu deniz hayvanları ile Zehirlenme
Pasifik okyanusu çevresinde, haziran ekim arasında kabuklu DH yenmesi ile orta ölüm görülebilir.
Bizim ülkemizde daha mikrobik ve ağır metal zehirlenmeleri(nadir), görülür.

ÇinLokantasıSendromu
Mono sodyum glutamat Çin yemeklerinde sıklıkla olmayanlarda yüzde yanma, kızarma ve göğüs ağrısı meydana gelir.

ilaç ve Kimyasal madde Zehirlenmeleri
ilk yapılması gereken kusturmaktır. Bununla birlikte alkali veya asit içmiş olan gerekir. Bu durumda su içirerek seyreltmek daha doğrudur.

Gıda Zehirlenmerinden Korunma
Gıda zehirlenmelerin önlemekte personel hijyeni, paketleme ve taşınma, pişirme ve tekrar saklama dikkate alınmalıdır. Bakterilerin çoğalması sıcaklık, rutubet kendileri için uygun besin, nötral pH ve beklemeye bağlıdır. Sıcaklık için gıda ısıtılır veya soğutulur. Rutubet için kurutma yapılır. Bakteriler için uygun besin olan et, süt ve yumurtaya şeker, tuz, yağ katılır. Nötral pH as pH’a dönüştürülür. Hazırlanan gıda ortaklıkta bırakılmaz ve böylece toksit etkene çoğalma ortamı sağlanmaz.

gıdaların hazırlanması ve taşınmasından sonra en önemli nokt saklanmasıdır. Saklanmaya ait bilgiler Tabloda görülmektedir.

tablo Gıdalar için soğuk Saklamanın Prensipleri
Gıda Cinsi Saklama Standardı
Dondurulmuş Gıdalar -18-30 °C arasında
Balık ve diğer deniz ürünleri0-5 °Carasında
Et, kuş ve kümes hayvanları0-4 °Carasında
Süt ürünleri 4-8 °Carasında
Muz hariç meyveler, sebzeler 7-10 °Carasında
ve diğer çabuk bozulur gıdalar
Tüm çabuk bozulan gıdalar için 10 °C
maksimum müsaade ısısı

Gıda güvenliğini n Önemi ve ekonomi Üzerindeki Etkileri
Gıda zehirlenmeleri toplum sağlığını ve ülke ekonomisini olumsuz yönde etkilemektedir. Sağlıktaki olumsuz etkileri nedeniyle çalışamamazlık ya da verimsiz çalışabilme gibi işgücü kayıpları ve Sağlık har cama ları ekonomik kayıpları oluştururken, gıda zehirlenmeleri ölümlere de neden olabilmektedir.

Türkiye’de sağlıklı rakamlar bulunmamakla birlikte, gıda güvenliği sistemini kurmuş, sürekli denetimlerini yapan, eğitim ve gelir düzeyi Türkiye ortalamasının oldukça üzerinde olan ingiltere’de, yılda 4.5 milyon insan gıda zehirlenmelerine maruz Kalmaktadır. Ancak bunlardan sadece 750 000 kişinin hekime başvurduğu belirtilmektedir. Salmonella ve Campylobacter zehirlenmelerinin (yılda yaklaşık 500 000 vaka) en sık karşılaşılan zehirlenme olduğunu saptanmıştır. Yılda yaklaşık 50-60 kişinin de gıda zehirlenmeleri sonucunda öldüğü belirtilmektedir.

İngiliz Gıda Standartları kuruluşu, gıda zehirlenmeleri kaynaklı sağlık harcamalarında 2006 yılına kadar yılda yaklaşık 700 milyon $ tasarruf sağlamak üzere

Yüksek riskli gıdalarla uğrasan küçük işletmelerdeki riskin azaltılmasına, Gıdayla uğraşanların uygun Eğitim almalarına, Evdeki gıda hijyeni uygulamalarının iyileştirilmesine, Endüstriyel gıda üretim uygulamaların iyileştirilmesine, yönelik çalışmalar başlatmıştır. Benzer gerekçelerle benzer çalışmalar Avustralya’da da yürütülmektedir. Ayrıca, Avustralya hükümeti gıda güvenliği standardı hazırlamış olup, uygulama koymak üzere gıda endüstriyle görüşmeler yapmaktadır.

Ülkemizin eğitim ve gelir seviyesinin gör eceli düşüklüğü, gerekli fiziki yatırımların yapılamaması, denetim uygulamalarının sürekliliğinin yeni yeni sağlanmaya çalışılması, hizmet içi eğitimlerin yürütülememesi, kalabalık nüfu su, yıllarca süren mevzuat eksikliği ve yetersiz mevzuat nedeniyle gıda zehirlenmelerinden kaynaklanan, ölümle sonuçlanan v akaların, sağlık harcamaların ve iş gücü kayıplarının daha fazla olacağını tahmin etmek mümkündür, işletmelerin ve okulların yemek/mutfak işlerini taşeronlara devretmeleri, şehirleşmeye koşut olarak giderek daha fazla insanın ev dışında yemek yemeye başlaması, gıda güvenliği denetim, eğitim ve uygulama ihtiyacını daha da fazla artırmaktadır.

Anayasa

Anayasa, bir devletin yönetim biçimini belirtir. Devletin temel kanunudur. Vatandaşların temel hak ve görevlerini bildirir.

Türkiye’nin de aralarında bulunduğu çoğu ülkede anayasa, yazılı ve bütünsel bir belgedir. Bu tip ülkeler “şekli” anlamda anayasaya sahiplerdir. Oysa İngiltere’de yazılı bir anayasa yoktur. Buna ise “teamüli anayasa” denmektedir. Bu ülkede temel kurumların işleyişi yüzlerce yıllık geleneklere, yasalara ve belgelere göre düzenlenir.

Ayrıca “anayasalı devlet” ve “anayasal devlet” ayrımına gitmek gereklidir. Bu ayrımda ise şekli anlamda bir anayasası olan devlet bu belgede modern anayasanın gereklerini yerine getirmiyorsa yani devletin temel kurumlarının nasıl işleyeceği muğlak ve daha da önemlisi kişi temel hak ve özgürlükleri tam anlamıyla güvence altında değilse devlet anayasal bir devlet sayılmamakta sadece anayasa sahibi bir devlet anlamına gelen “anayasalı devlet” sıfatını almaktadır. Buna karşın ister teamüli ister şekli anayasa sahibi olsun eğer bir devlet temel hak ve özgürlükleri güvence altına almış ise bu devlet anayasal sayılmaktadır.

Son ayrım ise “çerçeve anayasa” ile “düzenleyici anayasa” ayrımıdır.

Eğer anayasa normlarında devletin temel yapılanması hakkında ayrıntılı bilgilere giriliyor ve düzenlemeler yapılıyorsa bu düzenleyici anayasadır.

Anayasa normları sadece devletin temel yapılanmasını çiziyor ve düzenlemeyi kanunlara bırakıyorsa bu ise çerçeve anayasadır.

Türkiye’de ilk anayasa, 1876′da yürürlüğe giren Osmanlı Devleti’nin anayasasıdır. O tarihten Osmanlı Devleti’nin sona erişine kadar anayasaya kanun-i esasi deniyordu. 1876 tarihli Kanun-i Esasi, padişahın yetkilerini kısıtlamamıştı. Yurttaşlara düşünce, toplantı ve dernek kurma özgürlüğü, bireylere dokunulmazlık hakları tanımıyordu. II. Meşrutiyet’in ilanından sonra, 1909′da bu anayasada değişiklikler yapılarak padişahın yetkileri kısıtlandı. Kişisel hak ve özgürlükler tanındı, basın üzerindeki sansür kaldırıldı. Hükümet artık padişaha değil, meclise karşı sorumluydu.

Bu ilk toplantılarda yalnızlık hislerinin bastırılması, birbirlerini tanımak ve aralarında iyi ilişkiler kurarak her birinin bireysel gelişimini sağlamak amaçlanmıştır.

Aslında Rotary’nin bu ilk dört üyesi arasında milliyet ve dini inançlar yönünden büyük farklılıklar vardır. Bu kişiler İngiliz, Alman, İsveç ve İrlanda asıllı olup Amerika’ya göç etmiş kişilerdi. Dini inançları yönünden protestan, katolik ve musevi idiler.

Buna göre Rotary’nin ilerde şekillenecek olan ırk, din, dil ve cinsiyet fark gözetmeme ilkesi kendiliğinden oluşmuştur.
Bu guruba Matbaacı Harry Ruggles’in ve Emlak Komisyoncusu Will Jenson’un da katılması ile 23 Şubat 1905 tarihinde Chicago Rotary Kulübü kuruldu.

Kulübün ilk Başkanlığına Schile seçildi. Kulüp fikrini ilk defa ortaya atan Paul Harris ancak iki yıl sonra başkan oldu.

Bu altı kişinin oluşturduğu ilk Rotary Kulübü arkadaşlık, dostluk ve karşılıklı yardım amacı ile kurulmuştur.
Toplantıların sıra ile her üyenin bürosunda yapılmasından dolayı üyelerce teklif edilen ve bir ana eksen etrafında dönüşüm anlamına gelen ROTARY Kelimesi kulüp adı olarak kabul edilmiştir.

San Francisco’da ikinci Rotary Kulübü 1908 tarihinde Avukat Henry Wood tarafından kurulmuştur.
Üçüncü Rotary Kulübü 1909 tarihinde kurulan Oakland Rotary Kulübü’dür.
Aynı yıl,
Dördüncü Rotary Kulübü Washington’da
Beşinci Rotary Kulübü Los Angles’ta
Altıncı Rotary Kulübü Boston’da kurulmuş ve
1910 yılında ABD’de KULÜP SAYISI 16’ya ve ROTARYEN SAYISI 1500’e ulaşmıştır.
Rotary’nin ilk kongresi 1910 Ağustosunda Chesley R. Perry’nin başkanlığında Chicago’da yapıldı. Bu kongrede mevcut 16 Kulüpten 14’ünün ve 1500 Rotaryen’in katılımı ile ULUSAL ROTARY KULÜPLERİ BİRLİĞİ kurulmuş, yönetmenlikler hazırlanarak aşağıdaki ilkeler kabul edilmiştir.

Yeni kulüplerin kurulmasına öncülük etmek,

*
o Bütün kulüplerin gelişmelerini sağlamak,
o Toplumda ahlak ve doğruluk kurallarının yerleşmesini sağlamak,
o İç konularında sağlam kuralların geliştirilmesi için gayret göstermek,
o Üyeler arasında meslek ilişkilerini geliştirmek, kabul edilen ilkelerin en önemlileridir.

1910 yılı sonlarında Kanada Winipeg Kulübü ve yeni sekiz Kulübün kurulması ile Rotary tek bir teşkilat altında birleşmiş ve Uluslar arası ilişkiler başlamıştır.

1911 yılında İRLANDA’da DUBLIN ve BELFAST’ta iki yeni kulübün kurulması ile Rotary hareketleri Avrupa’da da yayılmaya başlamış ve aynı yılın sonunda ROTARY KULÜPLERİNİN SAYISI 28’e ve ÜYE SAYISI da 2500 e ulaşmıştır.

1912’de İSKOÇYA’da EDINBURG ve GLASKOW Kulüplerinin kurulması ile Rotary’nin ülkeler arası yayılması hızlanmış ve 1912 yılında MINESOTA’da toplanan III. YILLIK KONGRE’de Ulusal Rotary Kulüpleri Birliği’nin adı ULUSLARARASI ROTARY KULÜPLERİ BİRLİĞİ’ne dönüşmüş ve birliğin Başkanlığına Paul Harris getirilmiştir. Bu kongre de 41 Kulüp 548 üye ile temsil edilmiş ve hazırlanan Tüzükte aşağıdaki maddeler belirtilmiştir.

Yararlı bir uğraşının şerefli olduğunu göstermek ve her üyenin mesleğine, topluma yardım amacı olduğu yönünden saygı duymak

Ticari ve mesleki ilişilerde doğruluk kurallarına uyulmasına teşvik etmek
Her üyeyi mesleki fikirleri ve çalışmaları ile değerlendirmek
Daha iyi hizmet ve başarı için başkaları ile temas kurmak
Her üyeyi toplumun refahı ile ilgilenmesi için teşvik etmek ve toplumun gelişmesi için başka kuruluşlarla birlikte yapılacak çalışmalara katılmak

Minnesota Kongresinde yapılan bir yenilik de Uluslararası Rotary’nin resmi yayını olan Rotary dergisinin adına The Rotarian olarak değiştirilmesidir.

1912’de Kulüp sayısı 50’ye ve Rotaryen sayısı 5000’e erişmiştir.
1913’te Kulüp sayısı 83 ve Rotaryen sayısı 10.000 olmuştur.
1914 Temmuzunda Kulüp sayısı 123, üye sayısı 15.000’e
1916 Temmuzunda Kulüp sayısı 247, üye sayısı 27.000’e
1917 Temmuzunda Kulüp sayısı 311, üye sayısı 32.600’e ulaşmıştır.
1918 yılında 1. Dünya Savaşından sonra Rotary’nin yayılması hızla devam etmiy; Manilla (Filipinler), Shanghai (Çin), Buenos Aires (Arjantin), Panama (Panama) da yeni kulüpler kurulmuştur. O tarihte bütün Dünyadaki Kulüp sayısı 530 ve üye sayısı 45.000’dir.

Anormal hücrelerin kontrolsüz çoğalması ve yayılması olarak tanımlanan kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri…

Ülkemizde 1970’li yıllarda sebebi bilinen ölümler arasında 4. sırada yer alan kanser, son yıllarda Kalp ve damar hastalıklarının ardından 2. sıraya yükseldi.

Kanserin sebebi nedir?

Çevresel ve içsel nedenler olarak ikiye ayrılabilir. Çevresel nedenler (kimyasal, radyasyon, viruslar gibi) ve içsel nedenler (hormonal, bağışıklık bozuklukları, kalıtsal mutasyonlar ve diğer genetik nedenler gibi) birlikte veya ardışık olarak hücreleri etkileyerek uzun yıllar içinde kansere yol açabilirler.

Hangi organlarda kanser olur?

Kanser tek bir hastalık olmayıp, vücuttaki tüm doku ve organlarda kanser gelişebilir.

İyi huylu ve kötü huylu tümör ne demektir?

İyi huylu tümörler kanser değildir. Başka bölgelere yayılmazlar. Tamamen çıkartıldığı zaman genellikle tekrarlamazlar. Kötü huylu tümörler ya da kanser ise komşu organ ve dokulara yayıldığı gibi, lenf ve kan yoluyla uzak organlara da yayılır. Uzak organlardaki yayılımına metastaz (yayılma) denir.

Kanser ne sıklıkla görülen bir hastalıktır?

Dünya genelinde her yıl 12 milyon kanser vakası görülürken, 2010′da bu sayının yüzde  41,6 artarak 17 milyon ulaşması bekleniyor.

Kanserden korunmak mümkün mü?

Sigara ve alkol kullanımı ile gelişen kanserlerin önlenmesi mümkün. Bu maddelerin kullanılmaması ile tam koruma mümkün olur. Ayrıca güneş ışınlarından korunma ile deri kanserinden çok yüksek oranlarda korunmam mümkün. Kanserden korunmada beslenmenin de rolü büyük.

Kanserden nasıl korunabilirsiniz?

Sigara içmeyerek, beslenme alışkanlıklarına ve yaşam tarzına dikkat ederek, güneş ışınlarından korunarak kanserden korunmak mümkün.

Sigara ve tütün kullanımından kaçınmak:

Sigara ve tütün ürünlerinin akciğer kanseri, ağız, yutak (farinks), soluk borusu (larinks), yemek borusu, pankreas, rahim ağzı (serviks), böbrek ve idrar torbası (mesane) kanserlerine yol açtığı kesin olarak biliniyor. Bu nedenle sigarayı içmeyerek bu kanserlerdenkorunubilirsiniz.

Sadece sigara içenler değil, pasif sigara içicileri de bu hastalıklara karşı risk altında bulunur.

Beslenme ve diyet:

Bitkisel kaynaklı besinlerin fazla tüketilmesi, özellikle hayvansal kaynaklı yüksek yağlı gıdaların sınırlandırılması, bitkisel yağların tercih edilmesi, fiziksel olarak aktif olup, egzersiz yapılması ve ideal ağırlığın korunması, alkol tüketiminin sınırlandırılması kanserden korunmada etkin rol oynuyor.

Güneş ışınlarından korunma:

Bazal ve skuamöz hücreli deri kanserleri güneş ışınlarına maruz kalma sonucunda ortaya çıkıyor. Bu nedenle güneş ışınından korunulması ile bu kanserlerin gelişimi engellenebilir.

Erken tanı işe yarar mı?

Kişilerin kendi kendini muayenesi, kontrol muayeneleri ve taramalar ile erken tanı mümkün. Böylece hastalığı daha erken tanı konulabildiğinden tedavi şansı da yükseliyor. Buradan hareketli hiç şikayeti olmayanlar bile düzenli doktor kontrolleri yaptırmaları öneriliyor.

Erken tanı için bazı öneriler:

Meme kanseri:

40 yaş ve üzerindeki kadınlar her ay kendi kendine meme muayenesi yapmalı, yılda bir kez doktor muayenesi ve mamografi yaptırmalı. 20-39 yaşındaki bayanlar ise her ay kendi kendine meme muayenesi yapmalı, 3 yılda bir de mamografi yaptırmalı.

Kalın Bağırsak Kanserleri:

50 yaşından sonra dışkıda gizli kan testi, belirli aralıklarla sigmoidoskopi, kolonoskopi ve bağırsak filmi çekilebilir. (Ayrıntı için doktorunuza danışınız.)

Rahim kanserleri:

Cinsel olarak aktif olanlar ve 18 yaşın üzerinde olanlar yılda bir kez PAP testi ve pelvik muayene yaptırmalı. Ardışık üç muayene normalse daha seyrek yapılabilir.

Prostat kanseri:

50 yaş ve üzerindeki erkekler yılda bir kez doktor muayenesi ve PSA (prostat spesifik antijen testi) yaptırmalı.

Kanserin başlıca belirti ve bulguları nelerdir?

Kanserin belirti ve bulguları köken aldığı doku ve organlara göre değişir. Hatta bazen hiç belirti ve bulgu vermeden kontrol muayenelerinde kanser tanısı konulabilir.

Aşağıdaki belirtilere dikkat edin:

• Dışkılama ve idrar alışkanlıklarında değişiklikler
• Uzun süren, iyileşmeyen yaralar
• Beklenmeyen kanama ve akıntılar
• Meme veya başka organlarda elle hissedilen şişlikler
• Yutma güçlüğü veya hazımsızlık
• Siğil ve benlerde belirgin değişiklik
• Uzun süren ses kısıklığı ve öksürük

Bu bulgular her zaman kanser demek değildir. Ancak nedenlerinin belirlenmesi için mutlaka bir doktora başvurulması gerekir. Kanser bulaşıcı bir hastalık olmayıp, erken tanısı ve tedavisi mümkün bir hastalık grubudur.

Kanser nasıl tedavi edilir?

Cerrahi, radyoterapi, kemoterapi, hormonoterapi, immünoterapi başlıca tedavi yöntemleridir.

Kanserden kurtulmak ne oranda mümkündür?

Tüm kanser türleri birlikte değerlendirildiğinde erişkin kanserlerinde % 60, çocuk kanserlerinde ise % 77 oranında iyileşme mümkündür. Ancak hastalığın cinsi, yaygınlığı, uygulanan tedavi gibi bazı faktörler tedavi şansını doğrudan etkiler.

DÜNYA, SAATİNİ 27 MART 20:30’A KURDU

1 Milyar insan, 100’den fazla ülke küresel ısınmayla mücadele için bir araya geliyor. 27 Mart Cumartesi, 20:30-21:30 saatleri arasında ışıklarını kapatarak sen de kampanyaya destek verebilirsin.

Dünya Saati (Earth Hour) nedir?

Dünya Saati (Earth Hour) hareketi ilk kez Mart 2007’de WWF- Avusturalya’nın önderliğinde Sidney kentinde başladı ve 2008 yılında küresel bir kampanyaya dönüştü. 28 Mart 2009 günü; dünya çapında milyonlarca insan, küresel iklim değişikliği üzerinde basit bir hareketle fark yaratılabileceğini sembolik ve görsel bir mesajla duyurmak için bir saat boyunca ışıklarını kapadı. Toplamda 88 ülkede 4.000 şehir ışıklarını kapatarak kampanyaya destek verdi.

Kampanya kapsamında 1 saat boyunca ışıkları kapatılan ve ülkelerinin sembolü olan binalar arasında Avusturalya’da Sdyney Opera binası, Çin’de Kuş Yuvası Stadyumu, Mısır’da Gize piramitleri, Fransa’da Eyfel Kulesi ve Amerika’da Empire State yer alıyor.

“Ben de küresel iklim değişikliğinden kaygı duyuyorum” demek ve tepkinizi dile getirmek için kampanyaya katılın, değişimi yaratanlardan biri olun. Yaşayan bir dünya için…

Gökkuşakları ışık ışınlarının yağmur damlaları ve sis tanecikleri tarafından kırılması, yansıtılması ve dağıtılması ile meydana gelir. Büyük damlaların meydana getirdiği kuşaklar en parlak ve renk ayrılması en belirgin olanlarıdır. Küçük yağmur damlalarının meydana getirdiği kuşaklar ise daha zayıf ve daha geniş olurlar. Bunun en tipik örneği sis kuşağı olarak da isimlendirilen ve sis bulutu veya buğusu tarafından meydana getirilen beyaz kuşaklardır. iki kişide baktığında aynı gökküşağını göremez. iki kişi de farklı bir gökkuşağı görecektir.Çünkü yağmur damlaları sürekli yer değiştirdikleri için görünüşü de değişmektedir.

Genellikle yarım çember olarak gözükmelerine karşın, bir dağ tepesinden veya uçaktan bakıldığında, gökkuşağı, konisi olarak adlandırılan çember şeklinde görülebilir.

Birçok kültür gökkuşağını cennet ile dünya arasındaki köprü olarak görmektedir Doğadaki en güzel manzaralardan biri olan gökkuşağı batı kültüründe umut ve şans sembolü olmuştur. iran Müslümanlarına göre gökkuşağındaki renklerin bir önemi vardır.Yeşil bolluk, kırmızı savaş ve Sarı ise ölüm anlamına gelir Sibiryada güneşin dili olarak düşünülür.Güney Amerikadaki Hintliler ise denizin üzerinde görülmesinin bir şans olduğuna inanırlar. Diğer adları alkım, ebekuşağı, ebemkuşağı, eleğimsağma, hacılarkuşağı, meryemanakuşağı, alaimisemadır.

insülin, midenin gerisinde, pankreas denilen küçük bir salgı bezi tarafından yapılır. Beta hücreleri diye bilinen hücrelerden salgılanır. Bir kişi, diyabeti olduğunda, ya pankreası ihtiyaç duyduğu insülini üretemiyordur ya da vücudu salgılanan kendi insülinini etkin bir şekilde kullanamıyordur.

Sonuç olarak, diyabetli kişiler aldıkları besindeki şekeri glukozu yeterince kullanamazlar. Bu da, kanda şeker miktarının artmasına yol açar. Bu yüksek kan şekeri seviyeleri, hiperglisemi olarak adlandırılır. Diyabetin tıbbi komplikasyonlarına yol açan şey, kandaki yüksek glukoz seviyelerinin devamlı olmasıdır.

Günümüzde, diyabet için kesin tedavi yoktur Uluslararası Diyabet Federasyonu, tüm dünyada 230 milyondan fazla kişide diyabet olduğunu tespit etti. Bu miktarın 2025 den önce 350 milyona yükseleceği tahmin edilmektedir. Her yıl, bir 7 milyon kişi daha diyabet hastası olacaktır

bankalar Yasası açısından ise kredi, Bankaların, özvarlıklarının yanı sıra, topladıkları vadeli ve vadesiz Türk Lirası yada döviz mevduat ile banka dışında temin ettikleri fonları, yasal sınırlar içinde ve banka içi mevzuatı çerçevesinde ihtiyaç sahiplerine belirli bir süre sonra geri alınması kaydı ile borç olarak vermesi ya da borç anlamında olmamakla birlikte, birbirleriyle taraflardan birinin taahhüdünün ve veya bu taahhütten doğacak borçlarının garanti edilmesi işlemidir. ingilizce karşılığı = bank credit-credits