Fasulye

Fasulye (Phaseolus vulgaris), baklagiller (Fabaceae) familyasının Phaseolus cinsinden Orta Amerika menşeli, bir yılda yetişen otsu bir bitki türü.

Boğumlu gövdesinde tüylü ve yeşil renkli bileşik yaprakları bulunur. Yaprakların koltuğundan salkımlar hâlinde çıkan kelebeksi çiçekler beyaz, pembe ya da mor renklidir. Dik çalı biçiminde (yüksekliği 30-75 cm) ve sarılıcı özellikte (yüksekliği 1-2 m) başlıca iki formu vardır. Yassı, yuvarlak, düz ya da kıvrık olabilen meyvelerinin uzunluğu 5-15 cm arasında değişir ve genellikle yeşil renktedir.

Soğuğa duyarlı bir bitki olan fasulye, hemen her tür toprakta yetişir. Fasulyenin bugün dünyanın pek çok yerinde yaygın olarak tarımı yapılmaktadır. Yaklaşık 80 çeşidi vardır. Bütün baklagiller içinde en çok tüketilen sebzelerden biridir. Tohumdan yetiştirilir.

Fasulye yeşil halde veya tohumları birleşik yapraklardan ayrılıp kurulumuş olarak tüketilebilir. Yeşil halde iken Çalı fasulyesi, Ayşe kadın fasulyesi gibi isimlerle adlandırılan çeşitleri vardır. Kurutulmuş halde de dermason, horoz, barbunya, boncuk, şeker, göbekli, börülce (karnıkara), Dombay fasulyesi diye adlandırılan çeşitlere sahiptir.

Barbunya ayrı bir alt tür olarak deÄŸerlendirilebilir. Karnıkara, tohumun göbek kısmının siyah renkli olmasından dolayı bu adı alır. Dombay, manda anlamına gelir ve bu tür fasulye -manda gibi- aşırı iri olduÄŸundan bu ad verilmiÅŸtir. Ancak zaman içinde Bombay fasulyesi, Bomba fasulyesi gibi adlar da kullanılabilmektedir. Hatta “Bombay fasulyesi” galat-ı meÅŸhur olmuÅŸtur. Soya fasulyesi ise yemeÄŸi yapılan bu fasulye çeÅŸitlerinden farklı olarak sucuk, salam, sosis, hazır köfte gibi et ürünleri baÅŸta olmak üzere diÄŸer gıda ürünlerine dolgu amacıyla katılarak maliyeti düşürmek için kullanılır.

Facebook da Paylas