Kromozom Nedir.?

Kromozom, (Yunanca, chromos(renk),soma(vücut); DNA’nın “histon” proteinleri etrafına sarılmasıyla, yoÄŸunlaÅŸarak oluÅŸturduÄŸu, canlılarda kalıtımı saÄŸlayan genetik birimlerdir.

Birçok canlı gibi insan da trilyonlarca hücreden meydana gelir. Hücre, bitkisel ya da hayvansal her türlü yaşam biçiminin en küçük birimidir. Her hücre bir sitoplazma ve çekirdekten meydana gelir. Çekirdeğin içinde ise kromozom adı verilen ipliksi parçalar bulunur. Kromozomlar, molekül yapıları çok iyi bilinen DNA (deoksiribonükleik asit) zinciri ile histon denilen protein zincirinden oluşur. DNA zincirleri de özgül proteinleri sentezlemekle görevli gen adı verilen birimlerden oluşur.

Mitoz bölünmenin interfaz evresinde kromatin ağı ÅŸeklinde bulunan DNA, profaz evresinde kısalıp kalınlaÅŸmaya baÅŸlar ve metafaz evresinde en kısa duruma gelir. Yaklaşık 10.000 kat kısalmış haliyle ışık mikroskobunda 100′lük objektifte incelenebilir. Kromozomlar, Ä°, V, J harfleri gibi biçimlerde görünür ve boyutları mikronla ölçülür. Kromozomların sayısı canlı türleride deÄŸiÅŸiklik gösterir. ÖrneÄŸin sirke sineÄŸinde 8, kurbaÄŸada 26, farede 42, köpekte 78 kromozom vardır. Ä°nsanın kromozom sayısı ise 46′dır. 22′si çift otozom kromozomdur. Ä°nsan hücresinde 1 çift de eÅŸeysel kromozom bulunur ve toplam sayı 46 eder. EÅŸey kromozomları kadınlarda XX, erkeklerde XY dir.

Döllenme sırasında annenin yumurtasındaki 23 kromozom, babanın spermindeki 23 kromozomla birleşir. İşte bu 46 kromozom insanın yaşamında belirleyici rol oynar. Kromozomlarda yer alan ve sayıları 25 bin ile 30 bin arasında olduğu tahmin edilen genlerin oluşturduğu zincir, kişinin göz renginden boyuna, yaşam süresinden yakalanacağı hastalıklara kadar pek çok şeyi programlar. Bu genetik programlar, nükleotit denen (A, T, C, G) yapıların farklı dizilimleriyle şifrelenir.

Kromozomların mikroskop altında incelendiÄŸi bilim dalına “Sitogenetik” adı verilir. Bu ÅŸekilde kromozom sayısında (ör. Down sendromunda 47, Turner sendromunda 45) veya yapısındaki (delesyon veya translokasyon vb.) deÄŸiÅŸiklikler bu ÅŸekilde saptanabilir. Ancak kromozomlardaki bir deÄŸiÅŸikliÄŸin mikroskopta görülebilmesi için en az 3 milyon nükleotitlik bir kısmın deÄŸiÅŸmesi gerekir, daha küçük deÄŸiÅŸiklikler ancak moleküler genetik yöntemlerle incelenebilir.

Facebook da Paylas