Tsunami

Tsunami (okunuÅŸu: “Sunami”.Japonca’da liman dalgası anlamına gelen tsunami sözcüğünden) okyanus ya da denizlerin tabanında oluÅŸan deprem, volkan patlaması ve bunlara baÄŸlı taban çökmesi, zemin kaymaları gibi tektonik olaylar sonucu denize geçen enerji nedeniyle oluÅŸan uzun periyotlu deniz dalgasını temsil eder.

Japonya’da, 21000 kiÅŸinin hayatını kaybettiÄŸi Büyük Meiji Tsunamisi’nden sonra Japonlar’ın yaptığı yardım çaÄŸrılarıyla dünya dillerine kendiliÄŸinden yerleÅŸmiÅŸtir.

Tsunamiden sonra oluşan dalganın diğer deniz dalgalarından farkı, su zerreciklerinin sürüklenmesi sonucu hareket kazanmasıdır. Derin denizde varlığı hissedilmezken, sığ sulara geldiğinde dik yamaçlı kıyılarda ya da V tipi daralan körfez ve koylarda bazen 30 metreye kadar tırmanarak çok şiddetli akıntılar yaratabilen bu dalga; insanlar için deprem, tayfun, çığ, yangın ya da sel gibi bir doğal afet haline gelebilmektedir.

Tsunami ilk oluÅŸtuÄŸunda tek bir dalgadır ancak kısa bir süre içerisinde üç ya da beÅŸ dalgaya dönüşerek çevreye yayılmaya baÅŸlar. Bu dalgaların birincisi ve sonuncusu çok zayıftır ancak diÄŸer dalgalar etkilerini kıyılarda ÅŸiddetli biçimde hissettirebilecek bir enerjiyle ilerlerler. Bu nedenle depremlerden kısa bir süre sonra kıyılarda görülen yavaÅŸ ama anormal su düzeyi deÄŸiÅŸimi ilk dalganın geldiÄŸini gösterir. Bu deÄŸiÅŸim, arkadan gelecek olan çok kuvvetli dalgaların ilk habercisi de olabilir.Not :Tsunami Dünya’daki en güçlü ve en büyük dalgadır.

Alınabilecek Önlemler

• Deniz kıyısında yerleÅŸim yeri seçerken; tsunami riskini de diÄŸer doÄŸal afetler (deprem, sel, tayfun vb.) gibi deÄŸerlendirmek alınabilecek ilk önlemdir.
• Hemen yüksek yerlere doÄŸru gidilmelidir.
• Deniz yanında yalı yar biçiminde yüksek bir yamaç varsa hemen yüksek yerlere doÄŸru gidin.
• Tsunami’nin ilk dalgası geldikten sonra tehlikenin geçtiÄŸini sanmayın bazen ikinci dalga ilk dalgadan daha büyük olabilir.
• Tsunami’nin deniz kıyısına ilk geliÅŸi su düzeyinin anormal biçimde (depremin büyüklüğüne, oluÅŸ ÅŸekline ve türüne ve deniz durumuna göre yaklaşık 10-15 dakika içerisinde) yükselmesi ya da çökmesiyle kendini belli eder. Tsunami’nin bu öncü zayıf ilk dalgası, arkasından gelecek olan iki ya da üç kuvvetli dalganın habercisidir. Bu durumda yapılacak tek ÅŸey; kıyıdan uzaklaÅŸmaktır. Deniz içerisinde seyir halinde bulunanlar ise kıyıdan uzaklara, derin sulara giderek dalganın kendilerine ve deniz taşıtına vereceÄŸi zararı azaltabilir hatta önleyebilir. Deniz kıyısında olanlar içinse, denizden uzaklara ve yükseklere gitmek zorunludur.
• Tsunami çok güçlü dalgalardır onu durdurma gücü yoktur sadece kaçılabilir

Facebook da Paylas